Sprawdzenie licznika energii elektrycznej

Wprowadzenie – sprawdzenie licznika energii elektrycznej

Często wydaje się, że zmierzone licznikiem zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym jest duże (to jest podejrzanie duże). W takim wypadku dobrze jest uwiarygodnić wskazania i sprawdzić licznik. Dotyczy to przede wszystkim liczników indukcyjnych (z kręcącą się tarczą), których uszkodzenie może powodować błąd pomiaru. Ale także dotyczy to liczników elektronicznych, co do których ukazywały się publikacje informujące o nagłym bardzo dużym zużyciu energii. W przypadku gospodarstw domowych (taryfa Gxx) i firm pobierających energię wg taryfy Cxx licznik jest własnością zakładu energetycznego.

Laboratoryjne sprawdzenie licznika energii elektrycznej

Zakłady energetyczne w cennikach mają opłatę za laboratoryjne sprawdzenie licznika (za conajmniej kilkaset PLN). W przypadku wykazania błędów pomiarowych koszt sprawdzenia ponosi zakład energetyczny, w przeciwnym przypadku odbiorca energii. Aby uniknąć kosztów sprawdzenia można sprawdzenie wskazań wykonać samodzielnie (patrz niżej) lub doprowadzić do sytuacji, gdzie wymiana licznika na elektroniczny będzie niezbędna. Przykładem takiej sytuacji jest zgłoszenie chęci zmiany grupy taryfowej.

Samodzielne sprawdzenie licznika energii elektrycznej

Sprawdzenie przy pomocy odbiornika energii o znanej mocy

W celu sprawdzenia licznika konieczny jest dostęp do jego liczydła (czyli cyfrowego wskazania stanu wyrażonego w kWh). Można wówczas sprawdzić zgrubnie (w przybliżeniu) dokładność wskazań poprzez:

• wyłączenie wszystkich odbiorników energii w mieszkaniu (także wyłączenie urządzeń w stanie Stand-By i lodówki),
• podłączenie urządzenia grzewczego dużej mocy (np. tzw. farelka o mocy 2,5 kW),
• odczytanie stanu licznika przed uruchomieniem farelki,
• praca farelki przez co najmniej pół godziny,
• odczytanie stanu licznika po wyłączeniu farelki,
• obliczenie różnicy stanu licznika przed uruchomieniem i po wyłączeniu farelki,
• różnica ta powinna wynieść 2,5 kW x 0,5 h = 1,25 kWh z dokładnością do kilku %.

Uwagi:

• O rzeczywistej mocy farelki można upewnić się przez wykorzystanie licznika energii wtykanego w gniazdko elektryczne (koszt ok. kilkadziesiąt PLN). Należy jednak upewnić się, że na tym przyrządzie występuje oznaczenie prądu znamionowego 16 A (nie 10 A, 6 A lub brak oznaczenia). Wówczas w obliczeniach nie używamy wartości mocy 2,5 kW, a rzeczywistą wskazaną przez ten przyrząd wartość.
• W przypadku liczników indukcyjnych (starego typu z obracającą się tarczą), po rozłączeniu wszystkich odbiorników energii można zaobserwować niewielki ruch tarczy. Wynika to z budowy i zasady działania tego licznika i jest to rzeczą normalną.

Spisywanie licznika

W przypadku podejrzanie zawyżonych wskazań licznika można stosować spisywanie stanu licznika w regularnych odstępach czasu, w celu poszukiwania okresów, w których naliczone jest wysokie zużycie energii.

Spisywanie stanu licznika w okresach co tydzień. Spisując licznik np. w poniedziałek rano i odejmując wskazania zużycia energii [kWh] z poprzedniego poniedziałku [kWh] można wyznaczyć zużycie energii i średnią moc pobieraną.

Zużycie energii [kWh] = (Wskazanie licznika aktualny poniedziałek [kWh] minus Wskazanie licznika poprzedni poniedziałek [kWh])

Średnia moc [kW] = Zużycie energii [kWh] (wyznaczone jak wyżej) podzielone przez 168 h.

gdzie 168 h = okres tygodnia, 7 x 24 h.

Jeżeli okaże się, że zużycie energii lub średnia moc pobierana są podejrzanie wysokie, to należy wdrożyć spisywanie licznika codziennie, a nawet co godzinę, aby określić w jakich godzinach następuje to zużycie.

Może to pozwolić na znalezienie odbiornika energii powodującego zużycie.

Dodatkowo pomóc może wyłączanie kolejnych bezpieczników zasilanych obwodów i obserwacja wskazań licznika.

Zamówienie danych godzinowych od operatora sieci

Operator sieci dystrybucyjnej ma płatną usługę odczytania danych godzinowych z licznika w cenie ok. 600 PLN. Każdy licznik elektroniczny ma wbudowaną pamięć i zapamiętuje zużycia energii w kolejnych godzinach, np.:

2027-01-01 godz. 0:00-1:00 – zużycie 2,0 kWh
2027-01-01 godz. 1:00-2:00 – zużycie 2,2 kWh
2027-01-01 godz. 2:00-3:00 – zużycie 0,9 kWh

Jest to sposób na zdobycie danych historycznych o godzinach największego zużycia energii i być może uniknięcie konieczności spisywania licznika.

Przykładowa wizualizacja takich danych może pomóc w zrozumieniu, jak te dane można wykorzystać.

Samodzielne sprawdzenie licznika przy pomocy innego przyrządu pomiarowego

Do sprawdzenia licznika można użyć innych przyrządów pomiarowych. Porównanie wskazań przyrządów mierzących zużycie energii w tym samym czasie nie powinno wskazać różnicy większej niż suma błędu pomiarowego licznika energii i zewnętrznego przyrządu pomiarowego, czyli w praktyce ok. 4-5%.

Instalacja własnego analizatora mocy z rejestracją

Umożliwia on wgląd w aktualny i zarejestrowany pobór mocy oraz napięcia w sieci. Poniżej przedstawiamy analizator z funkcją WiFi (jest to jeden z tańszych niechińskich analizatorów z WiFi; wymaga sieci WiFi w domu):

ZAMEL supla MEW-01 (koszt ok. 500 PLN + usługa instalacji przez elektryka).

Przed zakupem należy skonsultować się z elektrykiem w celu sprawdzenia miejsca instalacji w obiekcie.

Instalacja chińskiego wskaźnika mocy z rejestracją

Umożliwia on wgląd w aktualny i zarejestrowany pobór mocy; a także wskazuje aktualną moc na wyświetlaczu. Poniżej przedstawiamy analizator z funkcją WiFi (jest to jeden z tańszych chińskich z WiFi; wymaga sieci WiFi w domu).

Cena ok. połowy poprzedniego + usługa instalacji przez elektryka.

Minusem jest bardzo niedokładny pomiar orientacyjnie +/- 20%.

Przed zakupem należy skonsultować się z elektrykiem w celu sprawdzenia miejsca instalacji w obiekcie.

Instalacja licznika energii [kWh], bez rejestracji mocy [kW]

Wykonuje on pomiar zużycia energii (jak licznik rozliczeniowy), a może umożliwiać także wyświetlenie na wyświetlaczu aktualnej mocy w [kW] (zależnie od modelu), lecz tych wskazań nie rejestruje – możliwy jest tylko odczyt „ręczny” w danej chwili.

Cena ok. połowy poprzedniego + usługa instalacji przez elektryka.

Licznikiem takim można także opomiarować pojedyncze odbiorniki mocy (np. pompę hydroforową) lub obwody zasilające poszczególne części budynku.
Przed zakupem należy skonsultować się z elektrykiem w celu sprawdzenia miejsca instalacji w obiekcie.

Instalacja analizatora mocy z pomiarem współczynników zakłóceń THDV i harmonicznych napięcia

Jest to przyrząd wykorzystywany w przypadku podejrzeń o wpływie zakłóceń na: wskazania licznika rozliczeniowego lub na uszkodzenia urządzeń elektronicznych w obiekcie.

Analizator taki wykonuje pomiar zużycia energii, napięcia, prądów, współczynników zakłóceń napięcia THDV i harmonicznych napięcia, czyli zakłóceń w sieci powodujących, że sinusoida napięcia zasilającego nie jest czystą sinusoidą. Taki pomiar daje więcej informacji, ale ze względu na koszt i skomplikowane dane pomiarowe, inwestycję tę można wykonać dopiero po sprawdzeniu podstawowych możliwości sprawdzenia stanu zużycia energii (np. spisywanie licznika).

Wykorzystanie liczników energii podłączanych do gniazdka elektrycznego

W przypadku podejrzenia, że jeden z odbiorników pracuje nieprawidłowo powodując ponadnormalne zużycie energii, wykorzystać można licznik energii wkładany do gniazdka elektrycznego (koszt ok. kilkadziesiąt PLN), przez który podłącza się badany odbiornik (np. lodówkę). Zużycie energii określa się na zasadzie 2 odczytów wskazania licznika (jeden na początku pomiaru, drugi na końcu) wyrażonych w [kWh] i odjęciu ich od siebie. Uzyskany wynik to zużycie energii [kWh]. Zużycie energii [kWh] podzielone przez czas pomiaru [h] to moc średnia [kW]. Szczegółowo opisaliśmy to w rozdziałach wyżej.

Uzyskany wynik można porównać z oczekiwaniami, informacjami z dokumentacji technicznej producenta (np. instrukcji obsługi) lub z pomiarami zużycia energii podobnego bliźniaczego urządzenia.